Paplajahan Basa Bali
Materi Jangkep: Puisi Bali Anyar
1. Teges Puisi Bali Anyar
Puisi Bali Anyar inggih punika silih tunggil karya sastra Bali modern sané wangunné bébas, nénten kabaikat antuk uger-uger sakadi ring Puisi Bali Purwa (Geguritan utawi Kidung). Ring basa Indonésia, puniki kabaos Puisi Modern.
2. Tatujon Malajahin
- Ngajajap Sastra: Miara basa lan sastra Bali mangda nénten punah.
- Ngwedar Rasa: Genah nyinayang rasa seneng, sedih, utawi kritikan majeng ring kahanan jagat.
- Nincapang Kawagedan: Nglatih pangrasa (estetika) lan kawagedan mabasa Bali.
3. Cecirén (Ciri-ciri)
- Bébas: Nénten kabaikat antuk Padalingsa.
- Pangawi: Wastan sang sané ngripta sampun kauningin (nénten anonim).
- Basa: Nganggén basa Bali modern (lumrah).
- Murda: Madué judul sané ngwakilin isin puisi.
4. Unsur-unsur Puisi
A. Unsur Fisik
| Unsur | Tegesipun |
|---|---|
| Diksi | Pamilihan kruna sané lengut. |
| Leksis | Gaya basa/Majas. |
| Tipografi | Wangun panyuratan (tata letak). |
B. Unsur Batin
Madaging Unteng (Tema), Rasa, Nada, lan Pesen (Amanat) sané jagi kasukayayang ring sang ngwacén.
5. Sejarah lan Pengawi
Puisi Bali Anyar mamurti sawatara warsa 1960-an. Puisi kapertama mamurda "Basa Bali" pakaryan I Wayan Rimbawan.
Tokoh Sastrawan:
- Made Sanggra
- Nyoman Manda
- I Gusti Putu Bawa Samar Gantang
- Dewa Putu Sahadewa
6. Soroh Puisi
Kacingak saking isiné, puisi kakepah dados 3, inggih punika:
- Epik: Madaging carita lelintihan.
- Lirik: Nyinayang rasa batin pangawi.
- Dramatik: Madaging pabaosan kadi drama.
Pangeling-eling (Penting)
"Maca puisi patut nitenin 4W: Wicara (Tema), Wirasa (Penjiwaan), Wirama (Intonasi), lan Wiraga (Gestur/Mimik)."