ᬑᬁ ᬲ᭄ᬯᬲ᭄ᬢ᭄ᬬᬲ᭄ᬢᬸ

PITEGES PUISI BALI ANYAR

Paplajahan Basa Bali: Puisi Bali Anyar

Paplajahan Basa Bali

Materi Jangkep: Puisi Bali Anyar

1. Teges Puisi Bali Anyar

Puisi Bali Anyar inggih punika silih tunggil karya sastra Bali modern sané wangunné bébas, nénten kabaikat antuk uger-uger sakadi ring Puisi Bali Purwa (Geguritan utawi Kidung). Ring basa Indonésia, puniki kabaos Puisi Modern.

2. Tatujon Malajahin

  • Ngajajap Sastra: Miara basa lan sastra Bali mangda nénten punah.
  • Ngwedar Rasa: Genah nyinayang rasa seneng, sedih, utawi kritikan majeng ring kahanan jagat.
  • Nincapang Kawagedan: Nglatih pangrasa (estetika) lan kawagedan mabasa Bali.

3. Cecirén (Ciri-ciri)

  1. Bébas: Nénten kabaikat antuk Padalingsa.
  2. Pangawi: Wastan sang sané ngripta sampun kauningin (nénten anonim).
  3. Basa: Nganggén basa Bali modern (lumrah).
  4. Murda: Madué judul sané ngwakilin isin puisi.

4. Unsur-unsur Puisi

A. Unsur Fisik

Unsur Tegesipun
Diksi Pamilihan kruna sané lengut.
Leksis Gaya basa/Majas.
Tipografi Wangun panyuratan (tata letak).

B. Unsur Batin

Madaging Unteng (Tema), Rasa, Nada, lan Pesen (Amanat) sané jagi kasukayayang ring sang ngwacén.

5. Sejarah lan Pengawi

Puisi Bali Anyar mamurti sawatara warsa 1960-an. Puisi kapertama mamurda "Basa Bali" pakaryan I Wayan Rimbawan.

Tokoh Sastrawan:

  • Made Sanggra
  • Nyoman Manda
  • I Gusti Putu Bawa Samar Gantang
  • Dewa Putu Sahadewa

6. Soroh Puisi

Kacingak saking isiné, puisi kakepah dados 3, inggih punika:

  • Epik: Madaging carita lelintihan.
  • Lirik: Nyinayang rasa batin pangawi.
  • Dramatik: Madaging pabaosan kadi drama.

Pangeling-eling (Penting)

"Maca puisi patut nitenin 4W: Wicara (Tema), Wirasa (Penjiwaan), Wirama (Intonasi), lan Wiraga (Gestur/Mimik)."

WEB PUISI BALI ANYAR

Portal Paplajahan: Puisi Bali Anyar

PUISI BALI ANYAR

Pusaka Sastra Bali Modern ring Era Digital

Ringkasan Materi

Puisi Bali Anyar inggih punika sastra sané embas sangkaning iusan sastra Indonésia modern. Nénten malih kabaikat antuk Guru Lagu utawi Padalingsa sakadi ring Pupuh.

Cecirén

  • Wangunné bébas (tan kabaikat uger-uger).
  • Nganggén basa Bali padinan/modern.
  • Ngutamaning pilihan kruna (diksi).
  • Pangawiné kauningin (nénten anonim).

Unsur Batin

  • Unteng (Tema): Pikayunan utama.
  • Wirasa (Rasa): Rasa sang pangawi.
  • Pesen (Amanat): Tetujon pangawi majeng pamiarsa.

Lelintihan & Tokoh

Kasub ring warsa 1959-1960. Puniki lis makudang-kudang pangawi saking kalpa ke kalpa:

Masa Pangawi Kasub Karya Pinaka Ciri
Pelopor (60-an) I Wayan Rimbawan Basa Bali (1959)
Era 70-80an Made Sanggra, Nyoman Manda Njung Galang (Kumpulan Puisi)
Era 90-an Bawa Samar Gantang Puisi Modre / Puisi Magis
Modern/Milenial I Kadek Widnyana, Sahadewa Puisi-puisi ring Media Sosial/Bali Post

Contoh Teks Puisi Bali Anyar

Klasik/Pelopor
BASA BALI
Karya: I Wayan Rimbawan (1959)
Mula titik saking iriki Embasnyané saking roras tengahé Masuryak ngiringang pajalané Nuju ring jagat sané galang Basa Bali... Nénten ja wantah kruna Nanging raga lan jiwa Saking pangawit nyantos wekas
Era 70-an
GALANG BULAN
Karya: Made Sanggra
Suryané sampun sirep Bulane nengok saking dajan gununge Galang nyunarin pakarangan Sekadi keneh ane marasa liang Irika ring natar linggah Rare-rare masuryak maplalian Nika pinaka rasa bagia Ring jagat Bali sane asri
Era Modern
IBU PERTIWI
Karya: I Kadek Widnyana
Ibu... Rikala semengé ngetéltél Embuné magantung ring muncuk padangé Tiang ngrasayang anget tangkah Ibu Bali sayan mauwah Gedungé tegeh nyujuh langit Nanging tiang nunas ring Ibu Sampunang lali tekén gumi Genah iraga malajah mautsaha

Teknik Ngwacén Puisi (4W)

1. Wicara: Ngresepang tema lan teges isi puisi.
2. Wirasa: Penjiwaan utawi ngranjingang rasa ring hati.
3. Wirama: Vokal, intonasi, lan artikulasi suara.
4. Wiraga: Olah tubuh, mimik muka, lan gerak tubuh.

Materi Paplajahan Basa Bali © 2026 | Dibuat untuk Pendidikan Bali