ᬑᬁ ᬲ᭄ᬯᬲ᭄ᬢ᭄ᬬᬲ᭄ᬢᬸ

Tips Hidup Sehat Bahagia

 TERIMAKASIH SUDAH MANGUNJUNGI BLOG JULDWIPAESCMART, JULDWIPAESCMART TEMPAT BERBAGI MATERI BAHASA BALI SERTA BERBAGAI INFORMASI FOREX , MODEL/STRATEGI PEMBELAJARAN, KARYA ILMIAH,TIPS, APLIKASI SERTA PENGALAMAN HIDUP PENULIS



Berikut ini tips hidup sehat yang dapat membuat Anda merasa bahagia:


Selamat datang di blog saya! Hari ini, saya ingin berbicara tentang hidup sehat dan bagaimana hal itu dapat membantu Anda merasa bahagia. Hidup sehat tidak hanya melibatkan makan makanan yang sehat dan berolahraga secara teratur, tetapi juga melibatkan praktik kesehatan mental dan emosional yang positif.


Makan makanan yang sehat dan bergizi

Makan makanan yang sehat dan bergizi adalah kunci utama untuk hidup sehat dan merasa bahagia. Pastikan Anda mengonsumsi makanan seimbang yang mengandung protein, karbohidrat, lemak sehat, dan serat. Cobalah untuk menghindari makanan cepat saji dan makanan olahan yang tinggi lemak, gula, dan garam. Memasak sendiri di rumah juga bisa membantu Anda mengontrol asupan gizi dan memastikan makanan yang Anda makan segar dan alami.


Berolahraga secara teratur

Berolahraga secara teratur adalah salah satu cara terbaik untuk menjaga tubuh Anda tetap sehat dan merasa bahagia. Olahraga dapat meningkatkan kesehatan jantung, membakar kalori, memperkuat otot dan tulang, dan meningkatkan energi dan kesejahteraan. Cobalah untuk berolahraga setidaknya 30 menit setiap hari, seperti berjalan kaki, berlari, bersepeda, atau berenang.


Istirahat yang cukup

Istirahat yang cukup sangat penting untuk kesehatan Anda secara keseluruhan. Pastikan Anda mendapatkan tidur yang cukup setiap malam dan cobalah untuk mempertahankan rutinitas tidur yang teratur. Selain itu, pastikan untuk memberi waktu untuk diri sendiri untuk bersantai dan menikmati hobi dan aktivitas yang Anda sukai.


Pertahankan kesehatan mental dan emosional

Pertahankan kesehatan mental dan emosional sangat penting untuk hidup sehat dan bahagia. Cari waktu untuk melakukan kegiatan yang dapat membantu Anda mengurangi stres dan kecemasan, seperti yoga, meditasi, atau berbicara dengan teman atau keluarga. Cobalah untuk mempraktikkan pikiran yang positif dan berbicara pada diri sendiri dengan cara yang mendukung dan positif.


Jaga hubungan sosial yang sehat

Hubungan sosial yang sehat juga sangat penting untuk hidup sehat dan merasa bahagia. Cobalah untuk menjalin hubungan yang positif dan membangun dengan orang-orang yang Anda cintai, termasuk keluarga, teman, dan rekan kerja. Bersosialisasi dan berpartisipasi dalam kegiatan yang Anda nikmati juga dapat membantu Anda memperluas jaringan sosial Anda.


Itulah beberapa tips hidup sehat yang dapat membantu Anda merasa bahagia. Jangan lupa, hidup sehat tidak harus sulit atau menyenangkan. Dengan sedikit disiplin dan tekad, Anda dapat meraih kesehatan dan kebahagiaan

Latihan Soal basa Bali

 Saurin pitakén ring sor puniki!

1. Kawentenan ajah-ajahan utawi

kaweruhan sané becik tur luih

kawastanin.....

A. Sastra

B. Kasusastra

C. Kasusastraan

D. Susastra

E. Susastraan

2. Kasusastraan punika mawit saking

kruna sastra sané mateges....

A. Luih/becik

B. Kaon

C. Ajah-ajahan

D. Kawagedan

E. Kawentenan

3. Pangater su- ring kasusastraan

mateges....

A. Becik

B. Kaloktah

C. Kawagedan

D. Kasub

E. Kasusastraan

4., Kasusastraan Bali manut aab jagat

kepah dados kalih inggih punika.....

A. Kasusastraan Bali miwah

Kasusastraan Jawa

B. Kasusastraan Gancaran miwah

Kasusastraan Prosa

C. Kasusastraan Puisi miwah

Kasusastraan Prosa-

D. Kasusastraan Bali Purwa miwah

Kasusastraan Bali Anyar

E. Kasusastraan Gancaran miwah

Kasusastraan Tembang

5. Sané ngranjing ring Kasusastraan

Bali Purwa inggih punika......

A. Satua, Puisi Bali Anyar, Kakawin

B. Sekar Alit, Sekar Agung, Sekar

Madia

C. Cerpén, Puisi Bali Anyar, Sekar

Raré

D. Paribasa Bali, Novel, Babad

E. Novel, Cerpén, Sekar Agung

6. Sané ngranjing ring kasusastraan

Bali Anyar inggih punika......

A. Novel, Cerpén, Puisi Bali Anyar

B. Babad, Wariga, Itihasa

C. Paribasa Bali, Satua, Cerita

Panji

D. Palawakia, Sekar Alit, Sekar

Madia

E. Usada, Babad, Paribasa Bali


7. Kasusastraan Bali manut wangun

kepah dados tiga minakadi......

A. Paribasa Bali, Kasusastraan

Puisi, miwah Kasusastraan

Tembang

B. Kasusastraan Tembang,

Kasusastraan Gancaran, miwah

Drama Bali

C. Kasusastraan Tembang,

Paribasa Bali, miwah

Kasusastraan Gancaran

D. Paribasa Bali, Kasusastraan Bali

Anyar, Kasusastraan Bali Purwa

8. Kasusastraan Bali sané nguni sané

kantun maciri tradisional sané

durung keni panglimbak aab jagat

kadi mangkin inggih punika......

A. Kasusastraan Bali Anyar

B. Kasusastraan Bali Purwa

C. Kasusastraan Gancaran

D. Kasusastraan Tembang

E. Kasusastraan Puisi

9. Sané ngranjing ring kasusastraan

tembang inggih punika.....

A. Satua

B. Puisi

C. Sekar Jepun

D. Paribasa Bali

E. Cerpén

10. Sané ngranjing ring kasusastraan

gancaran inggih punika.....

A. Sekar Raré

.B. Satua

C. Kakawin

D. Kidung

E. Pupuh

11. Ring sor puniki murda satua,

sajabaning......

A. Ni Bawang tekén Ni Kesuna

B. I Kedis Sangsiah

C. Gedé Ombak Gedé Angin

D. I Kelesih

E. I Lutung tekén I Kekua

12. Kasusastraan Bali Anyar inggih

punika......

A. Kasusastraan sané nglimbak

ring puri

B. Kasusastraan sané sampun keni

aab mangkin

C. Kasusastraan sané durung keni

pangaruh modérn

D. Kasusastraan sané nyritayang

indik kadiatmikan

E. Kasusastraan sané nénten

wénten pangawiné

13. Ring sor puniki cecirén

kasusastraan tembang inggih

punika....

A. Madaging cerita sané cendet

B. Kaiket antuk uger-uger

C. Madaging gending tradisional

D. Nyritayang indik puri

E. Nyritayang tokoh sané makéh

14. Ring sor puniki conto kasusastraan

Bali Purwa, sajabaning.....

A. Satua

B. Babad

C. Novel

D. Kakawin

E. Gegendingan

15. Eda ngadén awak bisa,

Depang anaké ngadanin,

Geginané buka nyampat,

Anak sai tumbuh luu,

Ilang luu ebok katah,

Yadin ririh,

Enu liu palajahan.

Kria sastra ba duru ngranjing ring.

A. Sekar Raré

B. Sekar Alit

C. Sekar Madia

D. Sekar Agung

E. Paribasa Bali

16. Ring sor puniki conto paribasa Bali....

A. Sinom, Cecimpedan,

Sesonggan, Bladbadan

B. Ginada, Ginanti, Durma,

Dangdang Gula

C. Sesenggakan, Sloka, Peparikan,

Pepindan

D. I Durma, Ni Bawang, Ni Kesuna,

Ni Tiwas

E. Puh Jerum, Wargasari, Tantri,

Malat

17. Ring sor puniki cecirén Puisi Bali

Anyar........

A. Nyritayang satua sané lantang

B. Nyritayang kauripan pangawi

C. Rasa basannyané cendet tur

macarik-carik

D. Pateh sakadi paribasa Bali

E. Tokoh ring ceritannyané makéh

18. Ring sor puniki kosabasa sané

mapaiketan ring sekar alit inggih

punika.....

A. Padalingsa, guru laghu, wretha

matra

B. Macapat, pupuh, geguritan

C. Kakawin, kidung, macapat

D. Guru Wilang, guru dingdong,

macapat

E. Gending raré, geguritan, pupuh

19. Cecirén babad sané patut inggih

punika....

A. Nénten wénten pangawi

B. Nyritayang lelintihan jaman

mangkin

C. Nyritayang kahanan gumi Baliné

D. Nyritayang kahuripan wangsa

jaba

E. Nyritayang kabecikan jagat

Baliné

20. Ring sor puniki uger-uger ring sekar

agung inggih punika....

A. Guru laghu

B. Guru wilangan

C. Guru dingdong

D. Guru gatra

E. Guru rupaka


Cawis pitaken ring sor puniki!

1. Kria sastra sanė kaiket antuk

wirama tur masusun mapada miwah

macarik inggih punika .....

A. Pupuh

B. Geguritan

C. Puisi

D. Sekar Madia

E. Sekar Agung

2. Cecirén Puisi Bali Anyar inggih

punika....

A. Pateh sareng kidung miwah

kakawin

B. Mabasa Indonesia

C. Masusun mapada tur macarik

D. Kaiket antuk uger-uger

E. Nėnten madaging tetuek

3. Puisi Bali anyar kaiket antuk...

A. Wirama, wiraga, wirasa, lan

kosa basa

B. Wirama, padalingsa, kosa basa

C. Wirasa, wirama, guru laghu

D. Pamada, kruna lingga, lan

wretta

E. Wirasa, pada, guru dingdong

4. Penghayatan sané becik mangda

pamiarsa prasida kalulut, punika

ngranjing ring .....

A. Wirama

B. Wirasa

C. Wiraga

D. Wicara

E. Wangun puisi

5. Sané patut kauratiang ri tatkala

nyurat puisi Bali Anyar inggih

punika....

A. Téma

B. Basa

C. Kruna

D. Bebaosan

E. Reriptaan

6. Uger-uger sané ngiket pupuh

kawastanin

A. Pada

B. Padalingsa

C. Wretta, matra

D. Pamada

E. Lingsa

7. Pupuh taler kawastanin...

A. Sekar rare

B. Sekar alit

C. Sekar madia

D. Sekar agung

E. Sekar macapat

8. Pakukuh dasar agama

Panca sradhané kapuji

Sane lelima punika

Brahman sané kaping singgih

Atman né kaping kalih

Karman kaping telu mungguh

Samsarané kaping patpat

Moksa kaping lima sami

Buat sasuduk

Jani bapa maritatas


Ring ajeng puniki ngranjing ring

soroh pupuh....

A. Pupuh maskumambang

B. Pupuh ginada

C. Pupuh sinom

D. Pupuh dangdang gula

E. Pupuh pangkur

9. Pada lingsa sajeroning pupuh sinom

inggih punika...

A. 8a,81,8a,81,8i,8u,8a,81,4u,8a

8a,8i,8a,81,8i,8u,8a,81,41,8a

B.

C. 8a,8i,8a,81,8i, 8u,8a,8i,4u,8u

D. 8a,8i,8a,8a,8i, 8u,8a,8i,4u,8a

E. 81,81,8a,81,8i,8u,8a,8i,4u,8a

10. Ring apada pupuh sinom madaging

carik

A. Kutus

B. Pitu

C. Sia

D. Dasa

E. Nem

11. Cai durma pianak bapa paling

wayah

Tumbuhé kaasih-asih

Katinggalan biang

Jumah cening apang melah

Bapa luas nangun kerti

Kagunung alas

Idepang ja bapa mati

Ring ajeng ngranjing ring soroh

pupuh....

A. Sinom

B. Pangkur

C. Ginada

D. Maskumambang

E. Durma

12. Akeh carik sajeroning pupuh durma

ba duur inggih punika...

A. Papat

B. Lima

C. Nem

D. Pitu

E. Kutus

13. Purwakaning angripta rum,

ning wana ukir,

kahadang labuh kartika,

panedenging sari,

angayon tangguli ketur,

angring-ring jangga muré

Tembang ba duur kawastanin.....

A. Pupuh pucung

B. Kidung tantri

C. Kidung malat

D. Kidung kawitan wargasari

E. Kidung sri tanjung

14. Titiang lulus kadi mangkin

tamat ring sekolah dasar

teleb ngapitut guruné

pajahané becik pisan

sekolahé kalanturang

sia tiban sané patut

nganutin program pamrintah

Ring ba duur puniki soroh pupuh...

A. Pangkur

B. Pucung

C. Semarandana

D. Ginada

E. Sinom

15. Pupuh semarandana ring apada

kawangun antuk

A. Pitu carik

B. Nem carik

C. Lima carik

D. Papat carik

E. Tiga carik

16. Ring sor puniki wastan pupuh sekar

alit sané nénten nglimbak ring Bali,

sajabaning.....

A. Kinanti

B. Durma

C. Semarandana

D. Maskumambang

E. Sinom

17. Reriptan sane nganggén tembang

tengahan ring Bali inggih punika....

A. Sekar rare

B. Sekar alit

C. Sekar madia

D. Sekar agung

E. Sekar tengahan

18. Uger-uger kecap wanda sajeroning

acarik inggih punika.....

A. Guru wilangan

B. Guru dingdong

C. Guru gatra

D. Guru laghu

E. Guru wretta

19. Guru dingdong inggih punika...

A. Uger-uger suara ring panguntat

carik

B. Uger-uger kecap

sajeroning acarik

wanda

C. Uger uger sané nyantenang

suara

D. Uger-uger ring

sajeroning

papadan suara

E. Uger-uger sané nglengutang

suara

20. Kidung sané kanggén ri kala

nglaksanayang upacara déwa

yadnya inggih punika....

A. Kidung tantri

B. Sinom

C. Maskumambang

D. Dangdang gula

E. Kawitan warga sari




PUISI MIWAH GEGURITAN

 

A.      Puisi Bali Purwa/Tembang

Puisi ring sajeroning Ksusuastran Bali Purwa kabaos Tembang. Pepalihan tembang manut pepalihan I Gusti Ketut Ranuh minakadi :

 

1.    Sekar Rare (Gegendingan)

a)      Gending Rare upami : juru pencar, jenggot uban, made cenik, mati delod pasih, miwah sane lianan.

b)      Gending Jejangeran upami : putri ayu, siap sangkur, majejangeran, miwah sane lianan.

c)      Gending Sangiang upami : puspa panganjali, kukus arum, suaran kembang, miwah sane lianan.

2.   Sekar Alit (Tembang Macapat),

Sekar Alit kawangun tur kaiket antuk uger – uger pada lingsa. Padalingsa inggih punika kecap wanda miwah wangun suara ring panguntat sajeroning acarik lan akeh carik sajeroning apada . uger – uger punika minakadi

a)      Guru Wilangan : uger – uger akehnyane kecap/ wanda sajeroning acarik.

b)      Guru Dingdong : Uger – uger wangun/labuh suara ring panguntat sajeroning acarik.

c)      Guru Gatra : Uger – Uger katah/akeh carik sajeroning apada.

 

Sekar alit punika kirang langkung weten adasa (10), minekadi:

Nama Pupuh

Jumlah suku kata dan huruf hidup akhir pada setiap baris kalimat tembang beserta nomor barisnya

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Sinom

8a

8i

8a

8i

8i

8u/o

8a

8i

4u

8a

Ginada

8a

8i

8a

8u

8a

4i

8a

 

 

 

Pucung

4u

8u

6a

8i

4u

8a

 

 

 

 

Maskumambang

4a

8i

6a

8i

8a

 

 

 

 

 

Ginanti

8u

8i

8a

8i

8a

8i

 

 

 

 

Durma

12a

8i

6a

8a

8i

5a

8i

 

 

 

Pangkur

8a

11i

8u

8a

12u

8a

8i

 

 

 

Semarandana

8i

8a

8o

8a

8a

8u

8a

 

 

 

Mijil

10i

6a

10e

10i

6i

6i

6u

 

 

 

Dangdang

10i

10a

8e

8u

8i

8a

6u

8a

12i

8a

 

Tembang macapat punika sajeroning kasusastran prasida kaanggen ngawangun  Geguritan. Ring sor puniki carita sane kawangun antuk tembang macapat. Upami :

o  Geguritan Sampik Ingtai, ngangen tembang macapat campuran, olih Ida Ketut Sari.

o  Geguritan Jaya Prana, ngangen tembang macapat ginada kewanten, olih I Ketut Putra.

o  Geguritan Basur, ngangen tembang ginada kemanten, olih Ki Dalang Tangsub.

o  Geguritan Sucita miwah Subudi, ngangen tembang macapat campuran, olih Ida Bagus Ketut Jelantik.

o  Geguritan Tamtam, ngangen tembang macapat campuran, olih I Ketut Sangging.

 

 

Ring sor puniki conto pupuh Ginanti lan Maskumambang

 

PUPUH GINANTI

 

      Saking tuhu manah guru,

Mituturin cening jani,

Kawruhane luir senjata,

Ne dadi prabotang sai,

Kaanggen ngruruh merta,

Saenun ceninge urip.

 

 


 

PUPUH MASKUMAMBANG

 

Iseng titiang pangkah milu mituwutin,

Ngawi geguritan,

Kumambang anggen nembangin,

Anggen nyelimurang manah.

 

Ne kagurit anak cerik luh adiri

Ni sari arania,

Solahe ngolasin hati,

Masekolah ring denpasar.

 

 

B.      Puisi Bali Anyar

Manut Tarigan (1984: 4) kruna puisi punika mawit saking basa Yunani ‘poesis’ sané mateges ‘mangripta’. Mangripta iriki mapaiketan ring sahananing rariptan sané maprakanti ring wawidangan seni. Sayan sué teges puisiné punika sayan nguredang, sané dumun mateges mangripta (menciptakan) kasuén-suén dados sahananing pangriptan sané mapaiketan ring seni sastra utawi ngolah kruna mangda dados lengkara manut wirama (rima, irama, sajak) miwah basita paribasa (kata kiasan).

Nurgiantoro (2005: 26-27) taler maosang indik puisi wantah sahananing susastra sané madaging  kalengutan basa mangda prasida nincap molihang kalanguan (langö). Basa sané kaanggén nyurat puisi wantah basa sané cendet, lengkarané nénten ja panjang nanging prasida ngwedar dagingdaging pikayunan sang sané nyurat. Nincapang sahananing kawigunan basa mangda jakti-jakti  ngamolihang rasa sané ngulangunin.

Manut punika prasida kacutetang teges puisi Bali anyar inggih punika sastra sane kaangge nartaang pebesen ngangge bahasa bali sane cedek/bawak  nanging dagingnyane padet.


           Puisi Bali anyar (modéren) sané kapertama embas duk warsa 1959, duk punika medal puisi sané mamurda “Basa Bali” pakardin Suntari Pr. Puisiné puniki medal ring Majalah Medan Bahasa,
No. 1, tahun 1969. Puisiné puniki katah kabaos pinaka tonggak embasnyané kahuripan puisi Bali anyar (modéren), yadiastun kantos mangkin durung tatas kauningin sapa sira sujatiné Suntari Pr.
punika.

             
Ritatatlala ngawacen puisi nenten pateh sakadi ngwacén sasuratan biasa, santukan puisi punika mapaiketan sareng wirama (rima miwah irama) miwah Bait taler Larik. Sadurung ngwacén puisi mangda kauningin dumun uger-uger sané patut resepang rikalaning ngwacén puisi. Ring sor puniki makudang-kudang uger uger sane patut resepang, minekadi:


a. Wirasa

Pertama sadurungé ngwacén, patut resepang dumun suksman, wirasan utawi unteng pikayunan ring  puisi sané jagi kawacén. Napiké puisi punika madaging indik ksinatian, kalulutan, kasengsaran, utawi sané tiosan. Yéning nenten uning ring suksman puisiné punika, sinah pacang sukil rikala jagi ngwetuang rasa. Kénten taler napi daging puisi punika sinah nénten
prasida kauningin olih sang sané mirengang
.


b. Wirama utawi  vocal

Sajeroning  ngwacén puisi patut nganutin tempo, intonasi, miwah artikulasi. Tempo punika mapaiketan ring ngolah suara, ring punapine banban, ring sapunapi gangsar, taler ring punapi masandekan. Intonasi punika mapaiketan ring sapunapi masuara keras, ring sapunapi masuara alon utawi ban-ban, nganutin pangrasa ring puisi sané kawacén. Artikulasi punika mapaiketan sareng ngunjarang kruna-kruna ring puisi, mangda tatas nénten saru, nénten wénten iwang penampén ring sang sané mirengang santukan sang sané ngwacén nénten tatas ngucapang kruna utawi lengkara ring puisiné.


c. Semita/ Raras, Wiraga utawi gerak tubuh

Rikala ngwacén puisi, semita miwah wiragané patut anutang ring wiraman suara miwah ring wirasan puisiné sané kawacén. Yéning suksman puisiné indik kasengsaran, patut wiraman suara, semita miwah wiragané mangda anut sakadi anak kasengsaran. Yéning sampun asapunika sinah prasida papacan puisiné pangus, lengut tur nglangenin.


d. Wates Lengkara

Mangda jakti tatuek babosan utawi unteng pikayun sané wénten sajeroning puisi,
patut tatasang ugi ring dija patutné babaosané/papacané majanggelan utawi mararian.
Sajabaning punika rikala majanggelan sang ngwacén polih mangsengan (ngatur napas)
.

 

Manut kawentenan teges lan uger-uger sajeroning puisi Bali Anyar ring sor puniki maka contohnyane :

ULIAN PUNYAH

 

Tanah linggah suba telah

Gumi telah ba sing gelah

Basang layah pis telah

Anggehan konden mabayah

 

Gae sing ngelah

Kanggoang dadi pangayah

Gumi ba wayah

Jaman ba tawah

 

Ah... jeg pragat punyah

Punyah ngadep tanah

Punyah ngae benyah

Lan pada malajah

 

Liu ada galah

Ngalih selah

Apang melah

Bali pang sing Telah

Laan suud mamunyah

                       

                                                                    Olih; Bli Wayan

            (www.wacanadharma.blogspot.com)