ᬑᬁ ᬲ᭄ᬯᬲ᭄ᬢ᭄ᬬᬲ᭄ᬢᬸ

NI DIAH TANTRI

 

KACERITA SANG BHUPATI RING PATALI NAGANTUN DAHATING SUBAGA WIRYA, WIAKTI RATU WIBUH KABIUHANING WADUA, KAJERIHIN ANTUK PARA RATUNE SASEWENGKONIN JAMBU JAMBHU WARSADWIPA, SAMIAN REKE NGATURANG UPETI NGAWARSA. WIAKTI TANPA TANDINGAN KALUWIHAN SANG PRABHU, SANTUKAN SAPENYENANGNAN IDATAN WENTEN  PISAN IDA NAEININ MADREBE PIKAYUN MEWEH ANGAN APISAN, DENING JAGATE SAMI GEMUH RAHARJA. YENING KADIRGAMAYANG KAWIBAWANIDA SANG PRABHU WIAKTI TAN BINA KADI SANG HYANG WISNU NYEKALA, TAN MARI NGETISIN JAGAT. AKEH YAN CERITAYANG ANTUK KASUBAWANIDA SANG PRABHU. MUNGGUING PESENGANIDA SANG NATA, PRABHU ESWARYADALA. PAPATIHE MAPARAB KI PATIH BANDESWARYA. DANE KI OATIH STATA NGIRING ANGULIH-ULIH AMRIH SUTREPTINING NEGARA, KASARENGIN ANTUK PARA PUNGGAWA MIWAH SAKATAHING PARA TANDA MANTRI, PADA WIDAGDA NGENTERANG JAGAT, SIDHI WAKYA SANDI NGUCAP, REH TAN MARI NGANUTINLINGING AJI, AGAMA, KUTARA, MANAWA, KALIH SASTRA SARODRESTI, MAKAWINAN NENTEN WENTEN SANE MAKEWEHIN.


BAOSANG MANGKIN KI PATIH SAMPUN MADERBE OKA ISTRI  ADIRI, MAPESENGAN NI DIAH TANTRI, KALINTANG AYU MUNGGUING WARNA, WIAKTI TANPATANDINGAN IRIKI SASORING AKASA, WIADIN ANTUK KAGUNAN, KAWICAKSANAYAN TUR KAPRADNYANAN, SAMPUN KAJANAPRIYA, MAKADI SAMPUN PUPUT INDIK SARASWATINE KAINCEP ANTUK NI DIAH TANTRI. MUNGGUING KAYUANNYANE KADI SANGHYANG GIRIWADU, STATA AMANGUN HYUNING RAT. KASUMBUNG PISAN ANTUK PARA WIKUNE BUAT KALUIHAN WARNA KALIH KAGUNAAN NI DIAH TANTRI, KALA PUNIKA  NENTEN WENTEN NYAMININ RING JAGATE. DENING ASAPUNIKA KENGINAN KAPIRENG ANTUK IDA SANG PRABHU ESWARYADALA, RARIS IDA MAPIKAYUN PACANG NGLAMAR NI DIAH TANTRI, PACANG KAJUMENENGANG PRAMESWARI. NANGING PIKAYUNANIDA KANTUN KEMAD PACANG NGARSAYANG RING KI PATIH BANDESWARYA. IRIKA RARIS SAN PRABHU NGELOCITA PENGINDRAJALA. KI PATIH BANDESWARYA KAPANDIKAYANG NGATURANG ANAK ISTRI ANOM TUR AYU ADIRI NYABRAN RAINA.

DANE KI PATIH NGIRING KADI PAKARSAN IDA, NYABRAN RAINA NGATURANG ANAK ISTRI ADIRI. DENING ASAPUNIKA SUEN-KASUEN TELAS PARA ISTRINE AYU TUR ANOM SAMPUN KATUR. KALA IRIKA DANE KI PATIH KALINTANG EPUH RING KAYUN. WUS SAKING NAGKIL, NGRARIS DANE KATAMAN, KANTUN MAKEKAMPUHAN KALIH NYYUNGKLIT, JEG DANE MEREM RING TAMAN, ANTUK DAHATING OSEK PIKAYUNANE. DANE I GUSTI AYU BIANG, ARIN DANE KI PATIH  UNING RING RAKANNE ASAPUNIKA, RARIS GELIS NGISENGIN PUTRINYANE NI DIAH TANTRI, KAPANDIKAYANG NUNAS RING AJINNE, MAKAJALARAN DANE KADI KALANGKUNG SUNGKAWA RING KAYUN. NI DIAH TANTRI TAN TEMPAL RING PIKAYUNAN BIANGE, TUMULI MAMARGI KATAMAN, MATUR PITAKEN RING AJINNE. RARIS AJINDANE MARIDARTAYANG SAINDIK-INDIKDANE. SAWUSAN PUNIKA, TUMULI NI DIAH TANTRI MATUR PINUNAS, MANGDA DANE KATURANG RING SANG PRABHU. DENING ASAPUNIKA, RARIS KI PATIH MABEBAOSAN RING RAINNE I GUSTI AYU BIANG.


GELISANG CARITA, SAMPUN IGUM PAWILANGANE, PACANG NGATURANG NI DIAH TANTRI. BENJANGNE SEMENGDANE NI DIAH TANTRI RARIS KATUR KAPURI RING SANG PRABHU. PUNAPI LEDANG PISAN ARSANIDA SANG PRABHU, DENING SAMPUN KASIDAN KADI PANGAPTINNE. KOCAP SAMPUN SURUP SURYANE, SAMPUN REKE WENGI, IDA SANG PRABHU JAGI MEREM, KAIRING ANTUK DANE NI DIAH TANTRI SAHA PANYEROAN ASIKI. SANG PRABHU RARIS NGANIKAYANG NI DIAH TANRI AMIJETI SUKU. SANG KAPANDIKAYANG SAIRING. JANTOS DAUH TIGA WENGI REKE DANE NI DIAH TANTRI MAMIJET SUKUNIDA SANG PRABHU, KADUGA DANE ARIP. IRIKA RARIS NI DIAH TANTRI NGANDIKAYANG PAREKAN NGABECIKIN DAMAR. WUS PUNIKA RARIS DANE NGANDIKA RING PANYEROANNE TUR KAPANDIKAYANG NYATUA. I PANYEROAN MATUR TAN WENTEN UNING NYATUA. SAKEWANTEN IPUN DEMEN MIRAGIANG. SANG PRABHU RARIS NUNDIK PANYEROANNE ANTUK COKOR. I PANYEROAN UNING RING WANGSIT ANYINGID, TUMULI RARIS IPUN NGATURIN NI DIAH TANTRI MANGDA DANE NYATUA. NI DIAH TANTRI RARIS ANGUTARA SLOKA,

         (SLOKA-SLOKA PUNIKA MARUPA TUTURAN SATUA SANE MUNGGUH RING CAKEPAN CARITA TANTRI, KAKETUS SAKING CARITA TANTRI) 

WACENAN AKSARA BALI 2

 

WACENAN MAAKSARA BALI

 

MEMAHAMI DHARMAWACANA BAS BALI

TEGES DHARMA WECANA

Dharma Wecana inggih punika bebaosan utawi wacana sané madaging indik agama, adat istiadat, miwah budaya sané kabaktayang ring ajeng sang sareng akéh saha kawangun antuk bantang bebaosan , genah, galah/kala, miwah patra. Tetujon ngaturang Dharma Wecana inggih punika:
• Anggen ngawewehin kaweruhan 
• Nelebang ajaran agama miwah budaya 
• Ngamargiang paindikan agama,budaya miwah adat istiadat ring masyarakat (warga), wangsa, lan negara. Dharma Wecana sane becik sapatutnyané nganggén basa sané becik, sadarana, miwah nénten nganggén istilah-istilah asing. Soroh materi sané kaunggahang ring Dharma Wecana madasar antuk ajahan agama, adat lan budaya 


Tatacara Madharma Wecana 

Wenten makudang-kudang tata cara maktayang Dharma Wecana, minakadi : • Spontan Metode spontan punika yening sang sane madharma wecana sampun uning inti utawi daging naskah Dharma Wecana punika. • Madue utawi nganggen teks Metode punika yening sang sane madharma wecana madue teks. Punika mawinan sang sane madharma wecana durung madue pengalaman utawi napi sane kabaktayang patut manut ring teks/naskah. • Memoriter Naskah Dharma Wecana kasiagayang miwah kaapalang olih sang sane madharma wecana. • Ekstemporan Ring metode puniki, sang sane madharma wecana maktayang unteng-unteng napi sane pacang katlatarang. 


Tetikes Madharma Wacana 

Sajeroning maktayang Dharma Wecana , mangda napi sane kawedar prasida kauratiang saha mangda prasida nudut kayun sang sane miarsayang, sang orator patut taler nguratiang tetikesan mapidarta minakadi ring sor puniki: 
• Wicara inggih punika ngeninin indik topik utawi tema pidarta, sane prasida nudut kayun para pamiarsa.
 • Wiraga inggih punika semita, laras, agem, utawi bahasa tubuh sang sane maktayang pidarta. 
• Wirama inggih punika tata suara sane mapaiketan ring suara/vokal miwah intonasi sane anut ring punggelan lengkara mangda kapireng lengut. 
• Wirasa inggih punika rasa penghayatan ritatkala maktayang pidarta mangda daging pidarta punika prasida nuek pikayunan sang sane mirengang. 


Tata cara nyurat Dharma Wecana

 Sadurung madharma wacana, ketahipun sang sané jagi madharma wacana patut sampun maduwé naskah. Kemaon wénten taler sang sané jagi madharma wacana tan madué naskah. dwaning sapunika ngiring uratiang tata cara nyurat dharma wacanané puiki : 
• Wed bebaosan kapolih ring buku sané madaging tattwa, tata susila, upacara agama, pendidikan agama, lingkungan hidup , miwah sané lianan 
• Ngresepang daging bebaosan Madharma wacana sané becik inggih punika yening sané madharman wacana sampun resep ring daging bebaosan tur madasar antuk buku sumber sané patut 
• Kerangka Kerangka puniki mabuat pisan awinan yening sampun uning ring karangkanyané, pastika pacang dangan nglimbakang idé sané kasurat ring naskah dharma wacana punika. 
• Nyurat dharma wacana sané saderana miwah jelas Saderana punika maartos naskahnyané tan madaging langkungan ring unteng dharma wacana , Jelas artos miwah tetueknyané, jelas basa, wed, miwah daging dharma wacana punika. 
• Nganggén Basa sané patut tur becik mangda sané mirengang dharma wacana punika aluh ngeresepan daging dharma wacanané. 
• Wilangan Naskah sané patut . Naskah dharma wacana puniki dados tan akeh, manut ring acarannyané. Durasi waktunnyané sawatara 15 utawi 20 menit, pinih akeh 30 menit.


Pamitegep Dharma Wecana 
Mangda pascat ngaryanang Dharma Wacana, wénten makudang-kudang paletan sané patut kauningin, makadi: 
  • Murda wacana manut topik miwah téma 
  • Purwakaning atur kariinin antuk panganjali Om Swastyastu 
  • Huluning bantang atur, sané madaging rasa angayubagia miwah rasa suksma ring Ida Hyang Parama Wisésa 
  • Raris aturang ring pamiarsa unteng wacana druéné 
  • Pangringkes atur utawi kesimpulan wacana 
  • Paungu atur utawi saran-saran sané kabaos jaga winungué iwang atur. 
  • Parama Shanti.
Widangan Dharma Wecana inggih punika: 
  • Pamahbah madaging: A. Pangastungkara B. Matur suksma ring pangenter acara C. Ngastiti bhakti majeng ring Ida Sang Hyang Widhi 
  • Daging D. Mahbahang daging Dharma Wecana sane manut ring bantang bebaosan ngenenin indik adat, budaya miwah agama 
  • Pamuput E. Madaging indik reringkesan daging bebaosan F. Nyutetang napi sane kaaptiang miwah parama santi 

PANGLIMBAK SEJARAH AKSARA BALI

 Soroh Aksara Bali Aksara Bali mawit saking aksara India, panglimbaknyané sinarengan daweg panglimbak agama Hindu–Budha ring Indonésia. Dumunan, ring India wénten aksara sané mawasta Karosti. Mawit saking Karosti puniki nyantos wénten aksara Brahmi, salanturnyané nurunang aksara Devanagari miwah Pallawa. Aksara Dévanagari ring India Utara keanggén nyurat ring sajeroning basa Sansekerta. Aksara Devanegari miwah Pallawa puniki salanturnyané nurunang aksara Kawi utawi Indonésia kuno. Mawit saking aksara Kawi puniki, kasuén-suén medal aksara Jawa, aksara Bali miwah aksara-aksara sané tiosan sané wénten ring Indonésia. 





Salanturnyané aksara Pallawa nurunang aksara Kediri Kwadrat. Aksara Kediri Kwadrat puniki sané nurunang aksara Jawa raris dados aksara Bali sané keanggén nyantos rahinané mangkin. Yéning tlatarang ring sajeroning panglimbaknyané, aksara Bali puniki wantah turunan saking aksara Jawa. Panglimbaknyané duk jaman Majapahit, nyantos karaton Majaphité rug, aksara Jawa punika ajeg tur kalestariang ring Bali. Nanging yadiastun ja aksara Bali punikii mawit saking aksara Jawa, wantah wénten siosnyanné ring karakter aksaranyané. Aksara Jawa sané madrué karakter pateh sareng aksara Pallawa miwah Dévanegari, tiosan sareng aksara Bali sané madrué karakter aksara bunter-bunter. Nika mawinan aksara Bali madrué cihna ring sajeroning karakter aksaranyanné. Sekadi punika kawéntenan aksara Baliné sané ketami miwah kalestariang nyantos mangkin.
Salanturnyané aksara Pallawa nurunang aksara Kediri Kwadrat. Aksara Kediri Kwadrat puniki sané nurunang aksara Jawa raris dados aksara Bali sané keanggén nyantos rahinané mangkin. Yéning tlatarang ring sajeroning panglimbaknyané, aksara Bali puniki wantah turunan saking aksara Jawa. Panglimbaknyané duk jaman Majapahit, nyantos karaton Majaphité rug, aksara Jawa punika ajeg tur kalestariang ring Bali. Nanging yadiastun ja aksara Bali punikii mawit saking aksara Jawa, wantah wénten siosnyanné ring karakter aksaranyané. Aksara Jawa sané madrué karakter pateh sareng aksara Pallawa miwah Dévanegari, tiosan sareng aksara Bali sané madrué karakter aksara bunter-bunter. Nika mawinan aksara Bali madrué cihna ring sajeroning karakter aksaranyanné. Sekadi punika kawéntenan aksara Baliné sané ketami miwah kalestariang nyantos mangkin.