Kisah Cinta Penuh Dengan Ketidak Pastian
OM SWASTIASTU
Perkenankan nama asli saya I Made Juliadi supadi, lahir di Desa Tista Kecamatan Abang Kabupaten Karangasem. Sekarang ini saya bertempat tinggal di Denpsar sebari sambil berbagi pengalaman.
MARANTAU
"Me dek kemerantau ke kota nah me" keto Dek Agus ngorahang jak memenne. Memene masaut"Men jak nyen marantau lan dija kel ngoyong dek? "Nen tawang me, kenalan onen masih ada, kewala sing kenapa me, dek kel mautsaha ditu" keto dek agus greget maorahang jak memenne. "Men suba to uling keneh dek, meme tuah bisa ngastitiang dek,Men pidan kel dek brangkat? Keto memenne ngomong tur masemu sedih. masaut Dek Agus "Mani semeng me, pang ngidang lagsung ngalih gae ditu di kota men jani minggu sinah kantor-kantore tutup apa buin perusahanne gede-gede.
Dek Agus manyama jakka tetelu, ia ngelah imbok jak bli, ia ngoyong di Desa ne joh pesan ajak kota, kuang lebih yan kekota ada sawatara 4 jam makelonne yan ngaba mobil.
Sasubane banga ajak memenne luas ka kota lantas Dek Agus madabdaban kakamarne pang lasia buin manine semeng brangkat. Memenne sebet pesan bakal kalianne marantau ajak panakne.
Pates memenne sebet pesan kenehne, krana suba makelo ajakka, apa buin imbok jak bline suba nganten lan nongos di Desa lenan lan kapah eling nengokin memenne. Kewala memenne tusing ngelarang dek agus. Memenne kadi rasa tau ken unduk, yan hidup de Desa suba pasti bakal tetep dadi petani cara Dewahyang bapanne. Lan dek joni dot pesan sukses di Kota.
Buin mani semengne Memenne nuju kekamar dek agus ngorin madaran malu bareng, lan suud madaran bareng memene lantas ngomong" Dek ne ada bekel bedik anggo bekel di tu mani puan di kota",Dek agus masaut suksma me dek nu ada bekel, anggo meme jumah malu nah me, buina pidan kaden dek ngidang ngirimin meme pipis, Sing engken dek aba doen ne, apa buin dek ditu onen ngelah timpal lan tongos ngoyong apa buin magae masih tonden, jeg aba te dek, dek de mikir malu apa-apa apa buin men suba magae mun sing ngidang ngirimin pipis sing engken, eme enu ada sisan bekel ne tampi meme ajak Dewahyang bapan dek" Keto memenne ngorahang jak dek agus.
Memene dek agus ngelah abian ne tampiine jak bapane tuah ada duang tebih, nah batek cukup makan jak dua dogen. Ento ngranang dek agus greget marantau apang ngidang madan ngelah ekonomi ane luwungan lan magiang memenne. Suud madaaran lantas dek agus mapamit ajak memenne.
"Nah Me, dek ngidih pangastiti meme pang dek ngidang sukses di kota lan yan suba dek mani magae, maan gajih sinah ada ne kiriamang dek ke meme" keto dek agus maorahan tur paliatne makaca-kaca.
Memene ngelut dek agus sambil nrestesang yeh mata tur ngomong " Nah dek, adeng-adeng abete lan inget pabesen meme, da dek sanget mikir meme malu, melahang dek ngaba raga, ditu dek apang bisa ngandap kasor seleg magae, eda dek nuut pajalan timpal ane boya-boya patilesang ragane awak tusing ngelah apa".
Cutetang satua satua sasubane Dek Agus brangkat menek bus kakota ia negak disampng anak ane onden tawangan, lantas ia makanalan tur saling takonin, adanne ane ajakka negak Wayan kaler ia uli Desa masih kawala len kacamatan ajak Dek Agus. Iwayan kaler kekota bakal balik magae wireh suba aminggu ngalih libur ulian ada upcara di kampungge. Ditu Dek Agus ngorahang jak yan kaler ia kakota bakal ngalih gae. Yan kaler ngomong " Dek mun di kota magae harus ngelah pengalaman lan paling bedik suba harus sarjana cara janine, mun dek sarjana di kota jeg aluh ngalih gae apa buin dek ngelah skill" Oooh keto to, jeg suksma ne pak yan, kewala ngidih pitresnan pk yanne di saget mani puan ada gae ne sing nganggo izajah sarjana orahin nah pk yan"!
keto dek agus maorahan lan saling tukaran no hp.
---
OM SWASTIASTU
Perkenankan nama asli saya I Made Juliadi supadi, lahir di Desa Tista Kecamatan Abang Kabupaten Karangasem. Sekarang ini saya bertempat tinggal di Denpsar sebari sambil berbagi pengalaman.
Gancaran "SAMPIK INGTAI"
Geguritan Sampik Ingtai ngawit kakawi duk rahina Redité Umanis tanggal 16 Januari 1915 olih Ida KetutS ari.
Geguritan puniki sampun lumrah kauningin antuk parajana Baliné, duaning sering kanggén lelampahan
sajeroning unen-unén minakadi arja, perémbon, drama gong, miwah sané lianan.
Sajaba punika Geguritan Sampik Ingtai sering kawacén sajeroning mabebasan antuk sekaa pasantian
sajebag jagat Bali. Punika mawinan para siswané patut uning ring daging ceritanipun, taler kaaptiang mangda
prasida nembangang pupuh-pupuh sané ngwangun geguritan punika.
Kacrita wenten kocap anak lanang mapangkat mayor, magenah ring Waciu Negari, maderbé pianak bajang
adiri, Nyonyah Ingtai. Ni Nyonyah mamanah jagi masekolah ring Angciu Negari. Nénten pisan ipun kawéhin
nglanturang masekolah, duaning genahé doh saha ipun madéwek istri. Duaning meled pisan nglanturang
masekolah, metu manahipuné nyineb raga mabusana kadi anak lanang, rambutnyané kacukur, nganggén topi,
saha maclana panjang.
Ring tengahing pamargi, ipun kacunduk sareng anak lanang saking Bociu Negari, mawasta I Babah
Sampik. Tetujonnyané pateh jagi nglanturang masekolah ring Angciu Negari. Irika sang kalih mapinta tangan
saha makenalan, raris sinarengan nyujur genah sekolahané. Gelising cerita, sampun reké sang kalih katerima
dados siswa irika, mawinan sahasa ngrereh dunungan. Sang kalih nyéwa kamar wantah asiki, kanggén genah
sirep sareng kalih.
Ni Nyonyah Ingtai marasa rikuh duaning ipun madéwék istri makalihan sareng anak lanang kadi I Babah
Sampik. Punika mawinan ipun ngwatesin genah sirep antuk sabuk, raris ngamedalang uwar-uwar, "Sapasira ja
nglintangin sabuk punika, pacang keni danda marupa kertas, dawet, miwah mangsi" (serana nulis) duk punika.
Sasampun makudang-kudang rahina, Ni Nyonyah keni danda duaning ipun nimpahin I Babah Sampik.
Nénten kawilangin suéné sang kalih masuitra, sirep sareng-sareng, masekolah sareng-sareng, malancaran
sareng-sareng sakadi anak masemeton. Riantuk sampun rumaket pisan pasuitrané, Ni Nyonyah waneh nyineb
raga duaning sayan tumbuh rasa tresna asih ring I Babah. Irika raris ipun nyinahang raga, mungguing sujatiné
ipun madéwék istri sané nyineb raga mabusana lanang.
I Babah Sampik engsek, nyelsel déwék duaning nénten pisan maderbé rasa sangsaya ring manah, saha
sampun sué pisan sirep sareng anak istri. Nénten asué, I Babah Sampik ngwiwitin mapajar, mungguing ipun
sampun banget kalulutan, tresna asih ring Ni Nyonyah. Ni Nyonyah taler asapunika, sampun saking sué ipun
maderbé manah lulut asih ring I Babah Sampik.
Durung puput sang kalih mabaosan, raris rauh utusan saking reramanipun, sané mawasta I Congliwat
mangda Ni Nyonyah sahasa budal ka Waciu Negari. Duaning kalintang bendu tur brangti, I Sampik polih
marebat sareng I Congliwat, nanging prasida kaandeg antuk Ni Nyonyah Ingtai.
Ni Nyonyah mapamit saha nunas mangda digelis I Babah Sampik mamadik déwékipuné ka Waciu Negari.
Ping tiga Ni Nyonyah majarang mangda ipun kapadik malih dasa rahinané, nanging I Sampik nampénin malih
tigang dasa rahina.
Kacrita rauh reké I Babah Sampik saha kulawarga mamadik Ni Nyonyah ka Waciu Negari. Sakéwanten
Ni Nyonyah nenten nampénin saha nundung I Babah, riantuk ipun kabaos nitia wecana, linyok ring semaya,
sampun telat kalih dasa rahina. Budal 1 Babah Sampik nyelsel déwék, nyakit ati, raris ipun padem.
Lanturan ceritané, kabaosang mungguing sang kalih sida macunduk ring sunia loka. Ri kalaning Ni
Nyonyah ngamargiang pawiwahan sareng I Bandar Macun, ring pamargi ipun tedun mabakti ajebos ring
kuburan I Babah Sampiké. Kacrita kuburan punika belah, raris Ni Nyonyah ical, ngranjing ring kuburan.
Para kulin I Bandar Macuné sahasa ngalgal kuburan punika, nanging Ni Nyonyah nénten kakeniang. Wenten
kocap cihna kekupu makalihan metu saking kuburan punika saha makeber nincap suargaloka. Kacritayang
atman sang kalih nemu bagia, rauh ring meru tumpang salikur, kaayahin antuk watek widiadariné.
OM SWASTIASTU
Perkenankan nama asli saya I Made Juliadi supadi, lahir di Desa Tista Kecamatan Abang Kabupaten Karangasem. Sekarang ini saya bertempat tinggal di Denpsar sebari sambil berbagi pengalaman.
PATEMON KASUSASTRAAN I SEMESTER GENAP 2024
Yéning selehin daging artos parinama kasusastran
wantah mawit saking kruna lingga ’sastra’. Kruna sastra pinaka wangun pasang
pageh sajeroning basa Bali, polih pangater [su-] raris polih konfi ks [ka - an]
dados kruna tiron ’kasusastraan’. Kruna sastra sané mateges ’ajah[1]ajahan’,
’kawruhan’, polih pangater [su-] sané mateges ‘luih’, ’becik’, miwah konfi ks
[ka-an] sané nyinahang artos kawéntenan. Dadosnyané kruna ’kasusastran, mateges
kawéntenan utawi kawruhan sané luih utawi becik tur mabuat. Ri sajeroning
panglimbaknnyané, kasusastran Bali salian sané katami marupa kasusatran kuna,
sané nganggé basa: Jawa Kuna, Kawi, Jawi Tengahan, Bali Kawi, taler wénten sané
nganggé basa Melayu miwah Sasak.
Kasusastran Bali sané akéhan kasurat ring lontar
taler kapiara ring makudang-kudang perpustakaan Universitas muah instansi
pemerintah Bali, makadi : Gedong Kertya ring Buleleng, UPT. Lontar Unud, Univ.
Dwijendra, Univ. Hindu Indonesia, Museum Bali, taler ring Dinas Kebudayan
Provinsi Bali. Wéntennyané uratian sané becik punika, maawinan kasusastran Bali
kantun nglimbak ngantos mangkin, napi ké kawacén, katedun, kakawi, kapireng,
kabligbagang, sané makranan kantun maurip kasusastran Bali punika ring
pakraman.
Indik dagingnyané, kasusastran Bali kaingkupin
antuk makudang-kudang pangweruhan, sané jangkep kajangkepin duk abad ka-9
Maséhi, ngantos mangkin, minakadinyané: wéda, agama ,wariga, itihasa, babad,
usada, tantri, miwah sané tiosan, tur kawéntenan kasusastran punika sampun
nglintangin makudang-kudang masa, ngantos kawewehin malih embasnyané kasusastran[1]kasusastran
anyar minakadi carita cutet, carita panjang, lelampahan, miwah puisi Bali
anyar.
Maiketan ring punika, tetujon nyelehin kasusastran
Bali kadi ring sor puniki:
·
Ngawikanin nilai-nilai budaya
adiluhung sané pacang mawiguna sajeroning nglim[1]bakang budaya Baliné
·
Anggén tetimbang midabdabin budaya Baliné
ngarepin aab jagat
·
Kanggén nincapang rasa bangga
dados jadma Bali
·
Molihang daging-daging tattwa
agama kanggén nincapang sradha bhaktiné ring Ida Hyang Widhi Wasa.
A.
Kasusastraan
Bali Manut Wangunnyané
Kasusastraan Bali manut wangunnyané kepah dados
kalih soroh, inggih punika:
a.
Kasusastraan Tembang miwah Puisi Kasusastraan sané ngranjing iriki wantah
kasusastraan Bali sané katembangang miwah kawangun antuk uger-uger utawi pakem
sané sampun katami saking nguni, sajabaning gending raré miwah puisi. Sané
ngranjing ring kasusastraan tembang inggih punika:
·
Sekar Raré (gegendingan)
·
Sekar Alit (sané karaket uatawi kaiket antuk padalingsa)
·
Sekar Madia (sané kadasarin antuk métrum)
·
Sekar Agung (sané karaket utawi kaiket antuk
guru laghu)
·
Puisi Bali
b. Kasusastraan Gancaran (prosa) Kasusastraan
Bali sané ngranjing iriki wantah kasusastraan sané nénten madué pakem rikala
ngwacén utawi rikala nyuratnyané. Sané ngranjing ring kasusastraan puniki:
·
Satua
·
Babad
·
Basita Paribasa (Pralambang)
·
Tutur Usada Wariga
·
Palawakya
·
Carita Cendet (cerpén)
·
Carita Panjang (novel)
·
Lelampahan (drama)
1.
Kruna
kasusastraan mawit saking kruna….
a.
Susastra
b.
Sastra
c.
Tantra
d.
Tastra
e.
Jantra
2.
Kruna sastra
maartos….
a.
Kebecikan
b.
Keluwihan
c.
Kaweruhan
d.
Kasucian
e.
Kasidian
3.
Karya sastra sane
rumasuk kasusastraan Bali Purwa ring sor inggih punika….
a.
Drama, Paribasa,
lan Gancaran
b.
Puisi, Satua, lan
Babad
c.
Carita cendet,
Novel, lan Tembang
d.
Novel, Puisi, lan
Satua
e.
Tembang, Satua,
lan Paribasa
4.
Karya sastra sane
rumasuk kasusastraan Bali Anyar ring sor inggih punika….
a.
Tembang
b.
Drama
c.
Paribasa
d.
Satua
e.
Babad
5.
Kasusastraan Bali
sane wangunyane kaiket antuk padalingsa kawastanin….
a.
Sekar Agung
b.
Sekar Madia
c.
Sekar Alit
d.
Sekar Rare
e.
Sekar Jepun
6.
Kasusastraan Bali
sane wangunyane kaiket antuk guru lan lagu kawastanin….
a.
Sekar Agung
b.
Sekar Madia
c.
Sekar Alit
d.
Sekar Rare
e.
Sekar Jepun
7.
Karya sastra sane
kadasarin antuk metrum kawastanin….
a.
Sekar Rare
b.
Sekar Alit
c.
Sekar Madia
d.
Sekar Agung
e.
Sekar Sandat
8.
Karya sastra sane
rumasuk ring karya sastra tutur/lisan ring sor inggih punika….
a.
Drama
b.
Puisi
c.
Paribasa
d.
Palawakya
e.
Babad
9.
Karya sastra sane
rumasuk ring karya sastra sasuratan/tulisan ring sor inggih punika….
a.
Satua, Palawakya,
lan Babad
b.
Paribasa, Drama,
lan Puisi
c.
Tembang, Babad,
lan Satua
d.
Gancaran, Drama,
lan Babad
e.
Gancaran, Satua,
lan Paribasa
10.
Karya sastra sane
kaangen rikala ngarumrum anak alit mangda ten rewel inggih punika….
a.
Gegendingan
b.
Pupuh
c.
Kidung
d.
Wirama
e.
Palawakya
OM SWASTIASTU
Perkenankan nama asli saya I Made Juliadi supadi, lahir di Desa Tista Kecamatan Abang Kabupaten Karangasem. Sekarang ini saya bertempat tinggal di Denpsar sebari sambil berbagi pengalaman.
WARIGA
TERIMAKASIH SUDAH MANGUNJUNGI BLOG JULDWIPAESCMART, JULDWIPAESCMART TEMPAT BERBAGI MATERI BAHASA BALI SERTA BERBAGAI INFORMASI FOREX , MODEL/STRATEGI PEMBELAJARAN, KARYA ILMIAH,TIPS, APLIKASI SERTA PENGALAMAN HIDUP PENULIS.
“WARIGA”
Wariga inggih punika pangweruhan indik sistem kalénder
bali, utamanyané kaanggé ngerereh raina-raiana sané kaon utawi becik ring sajeroning ngambil
pakaryan. Wariga Bali puniki ketah saking dumun kaanggé dasar utama olih krama
Bali ring sajeroning nuju pamargi sané dahat mautama.
Manut kawéntenan koleksi lontar padruwén
Dinas Kebudayan Provinsi Bali, pangweruhan wariga ring Bali punika kadasarin
olih; wuku, wewaran, pananggal-pangelong, sasih lan dauh.
Wuku punika wénten kirang langkung
30 wuku inggih punika uku;Sinta, Landep, Ukir, Kulantir, Tolu, Gumbreg, Wariga,
Warigadean, Julungwangi, Sungsang, Dungulan, Kuningan, Langkir, Medangsia,
Pujut, Pahang, Krulut, Mrakih, Tambir, Madangkungan, Matal, Uyé, Manail,
Perangbakat, Bala, Ugu, Wayang, Klawu, Dukut, Watugunung miwah ring sajeroning
a wuku punika wénten pitung raina.
Wewaran punika wénten dasa luirnyané:
ékawara, dwiwara, triwara, caturwara, pancawara, sadwara, saptawara, astawara,
sangawara, dasawara.
Pananggal-pangelong inggih punika
pawilangan galah manut pailehan tilem lan purnama. Kasinahang pananggal ring
sampun sawusan tilem salami molas raina, yening pangelong sawusan purnama
selami molas raina.
Sasih ring bahasa Indonesia ketah kabaos Bulan, ring
Bali punika wénten kirang langkung kalih welas sasih, luirnyané; Kasa, Karo,
Katiga, Kapat, Kalima, Kanem, Kapitu, Kawulu, Kasanga, Kadasa, Jyésta, Sada. Papalihan
sasih nganutin gegbogan wuku punika kamanggehang
nyarengin kawéntenan pailehan wuku ping kalih kalipet ping 210 raina nyantos
tegep 420 raina, miwah nyabran sasih ring Bali makéhnyané pasasur raina. Sasih Candra nganutin pailehan purnama ngilehin
bumi kirang langkuung 354/355 raina, miwah nyabran sasih makehnyané sangalikur raina utawi tigang dasa raina. Sasih
Surya nganutin pailehan bumi ngilehin surya swényané kirang langkung 365 utawi 366
raina, nyabran asasih makehnyané 30 utawi 31 raina miwah sasih kawulu swénnyané
26 raina utawi 29 raina.
Tiosan punika wénten dauh sané ngepah kawéntenan galah
nganutin rotasi bumi ring sumbunnyané, sané ngawinang pagentosan galah nyabran jam.
Puput, Kasalin ka Basa bali olih: juldwipa
kaketus saking
https://kebudayaan.kemdikbud.go.id/bpnbbali/wariga-pengetahuan-perhitungan-waktu-tradisional-bali/
OM SWASTIASTU
Perkenankan nama asli saya I Made Juliadi supadi, lahir di Desa Tista Kecamatan Abang Kabupaten Karangasem. Sekarang ini saya bertempat tinggal di Denpsar sebari sambil berbagi pengalaman.


